Réttindavernd fatlaðs fólks
Nýlega samþykkti Alþingi ný lög um réttindavernd fatlaðs fólks, sem munu taka gildi 1. september nk. Lögin munu leysa af hólmi núgildandi lög um réttindagæslu fyrir fatlað fólk.
Helstu breytingar
Megintilgangur nýju laganna er að styrkja og uppfæra lagaumgjörð sem fjallar um réttindavernd fatlaðs fólks á Íslandi. Einnig er leitast við að skýra betur hlutverk og ábyrgð þeirra aðila sem koma að framkvæmd og eftirfylgni í málum sem varða réttindavernd fatlaðs fólks, s.s. réttindagæslu fyrir fatlað fólk, persónulegra talsmanna og forstöðumanna íbúðakjarna.
Í III. kafla laganna er fjallað um réttindagæslu fyrir fatlað fólk, sem heyrir undir Mannréttindastofnun Íslands. Ekki er verið að breyta hlutverki réttindagæslunnar, heldur fyrst og fremst skýra verkefni hennar og heimildir.
Helstu atriði sem varða réttindagæslu fyrir fatlað fólk:
- Ekki er lengur talað um réttindagæslumenn fatlaðs fólks heldur réttindagæslu fyrir fatlað fólk. Breytingin endurspeglar skipulag réttindagæslunnar eins og það er í dag, þar sem teymi sérfræðinga sinnir málaflokknum innan Mannréttindastofnunar Íslands. Áhersla er á að varpa ljósi á stöðu mannréttinda fatlaðs fólks og leiðbeina bæði einstaklingum og stjórnvöldum svo fatlað fólk njóti mannréttinda í reynd.
- Skýrt er kveðið á um að réttindagæslan taki ekki ákvarðanir í einstökum málum. Mannréttindastofnun Íslands er ekki stjórnvald og tekur réttindagæsla fyrir fatlað fólk hvorki ákvarðanir í málum einstaklinga sem leita til hennar né rekur mál í umboði einstaklinga. Þess í stað veitir réttindagæslan leiðbeiningar og veitir, eftir þörfum, einstaklingum viðeigandi stuðning. Þá kann mál að leiða til þess að ábendingum sé komið á framfæri við stjórnvöld.
- Aukin heimild til að afla upplýsinga. Í lögunum er nú áréttað að öllum sem veita fötluðu fólki þjónustu sé skylt að veita réttindagæslunni þær upplýsingar sem hún telur nauðsynlegar til að sinna lögbundnum verkefnum sínum.
