Fréttir & tilkynningar

13. apríl 2026
Mannréttindastofnanir á Norðurlöndum hafa gefið frá sér sameiginlega yfirlýsingu vegna þeirrar vinnu sem nú stendur yfir innan Evrópuráðsins um Mannréttindasáttmála Evrópu og fólksflutninga. Í yfirlýsingunni eru stjórnvöld á Norðurlöndum hvött til þess að standa vörð um heilindi hins evrópska mannréttindakerfis og sjálfstæði Mannréttindadómstólsins. Mannréttindastofnun Íslands hefur sent yfirlýsinguna á dómsmálaráðherra og utanríkisráðherra og hvatt íslensk stjórnvöld til þess að standa hér eftir sem hingað til vörð um réttarríkið, lýðræði og mannréttindi og taka tillit til meðfylgjandi yfirlýsingar í þeirri vinnu sem framundan er innan Evrópuráðsins. Yfirlýsinguna í heild sinni má lesa hér fyrir neðan.

11. nóvember 2025
Þann 4. nóvember sl. fagnaði Mannréttindasáttmáli Evrópu 75 ára afmæli. Samþykkt hans markaði merkileg tímamót og upphaf nýrra tíma, þar sem hann var fyrsti bindandi alþjóðlegi mannréttindasamningurinn sem festi í sessi ákveðin grundvallarréttindi sem finna má í Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna. Óhætt er að segja að sáttmálinn hafi verið mikilvægt leiðarljós og haft víðtæk og stefnumarkandi áhrif á vernd mannréttinda, bæði hér á landi og í allri Evrópu. Áhyggjur mannréttindastofnana á Norðurlöndum Í tilefni af afmæli Mannréttindasáttmálans gáfu allar mannréttindastofnanir á Norðurlöndum frá sér sameiginlega yfirlýsingu, þar sem settar eru fram áhyggjur okkar af því bakslagi sem hefur átt sér stað þegar kemur að viðhorfum til mannréttinda og þeirra alþjóðlegu stofnana sem settar voru á fót til að verja þau og vernda. Stofnanir á borð við Sameinuðu þjóðirnar og Evrópuráðið hafa frá upphafi staðið vörð um lýðræðið og réttarríkið og gegnt lykilhlutverki við að tryggja mannréttindi einstaklinga og vernda þá fyrir geðþóttaákvörðunum yfirvalda. Nú eru þessar mikilvægu alþjóðlegu stofnanir undir áður óþekktum þrýstingi, jafnvel frá ríkjum sem áður studdu þær af festu. Endurspeglast þetta meðal annars í þeirri orðræðu sem víða hefur verið viðhöfð um Mannréttindadómstól Evrópu, sem er til þess fallin að grafa undan trausti til dómstólsins og um leið veikja þá mikilvægu vernd sem hann hefur veitt borgurum Evrópu í áratugi. Að sjálfsögðu er dómaframkvæmd dómstólsins ekki hafin yfir gagnrýni, en sú gagnrýni þarf að vera málefnaleg og má ekki vera til þess fallinn að grafa undan trausti til dómstólsins eða sjálfstæði hans. Mannréttindastofnanir á Norðurlöndum hvetja stjórnvöld til að standa með alþjóðlegum stofnunum og verja þau grunngildi sem þær hvíla á og þau ævarandi sannindi að mannréttindi eru algild réttindi okkar allra – alltaf og alls staðar.

